Select the search type
 
  • Site
  • Web
Search

Chi tiết tin

Một sắc phong thời Tây Sơn tại Tam Nghĩa

Ngày đăng: 16:01 | 26/11 Lượt xem: 142

Cách đây tròn 240 năm, vào năm Mậu Tuất 1778 dân chúng xứ Đàng Trong Đại Việt chứng kiến một sự kiện chính trị - xã hội rất quan trọng, đó là: Nguyễn Nhạc - người anh đầu trong ba anh em nhà Tây Sơn lên ngôi hoàng đế, đặt niên hiệu là Thái Đức, đánh dấu sự lớn mạnh và khẳng định chỗ đứng chính thức của phong trào khởi nghĩa Tây Sơn trong lịch trình phát triển của dân tộc vào nửa cuối thế kỷ XVIII.

Vào thập niên 80 của thế kỷ XVIII Quảng Nam là vùng đất tranh chấp giữa chúa Nguyễn và Tây Sơn. Các tư liệu lịch sử cho biết từ cuối năm 1773 vùng đất Quảng Nam đã thuộc về Tây Sơn. Đại Việt sử ký tục biên, Đại Nam thực lục tiền biên đều ghi: “Tháng 6 năm Cảnh Hưng 34 (1773) Nguyễn Nhạc ở Tây Sơn giữ thành Quy Nhơn “làm loạn: tự xưng Tây Sơn vương. Quân Thuận Hóa nghe tiếng đã chạy tan. Từ đèo Hải Vân trở về Nam đều bị Nguyễn Nhạc chiếm cứ”. Từ năm 1775 nơi đây là địa bàn tranh chấp của 3 lực lượng: Chúa Nguyễn, chúa Trịnh và Tây Sơn. Từ tháng 9 năm 1775 khi Hoàng Ngũ Phúc, tổng chỉ huy của đoàn quân chúa Trịnh rút quân từ Châu Ổ (Quảng Ngãi) về Phú Xuân (Huế) thì Quảng Nam lại thuộc về Tây Sơn quản lý.
Như vậy có thể nói phong trào Tây Sơn có mặt tại Quảng Nam, Quảng Ngãi khá sớm. Nhiều trận chiến lớn giữa Tây Sơn và các thế lực đối địch đã diễn ra tại các địa điểm phố Hội An, Câu Đê, Cẩm Sa, Tiên Đỏa, Bình Sơn (Quảng Ngãi)... Nhiều chủ trương, chính sách của chính quyền Tây Sơn cũng đã được thực thi ở Quảng Nam, Quảng Ngãi. Tuy nhiên, do ý đồ “nhổ cỏ tận gốc” nhằm xóa sạch dấu tích của triều đại Tây Sơn nên các tư liệu giấy tờ thời Tây Sơn, sau này đã bị Nhà Nguyễn cấm sử dụng, lưu hành dẫn đến sự mất mát, tiêu hủy gần hết. Các bộ chính sử thì được chỉ đạo biên soạn theo nhãn quan của thế lực cầm quyền, vì vậy rất ít ghi chép khách quan, chính xác về thời Tây Sơn.
May mắn là trong dân gian nhiều địa phương vẫn còn lưu giữ một số tư liệu văn tự về thời Tây Sơn, trong đó có Quảng Nam, Quảng Ngãi. Một điều lạ là cho dù triều Nguyễn quy định nghiêm ngặt không được lưu giữ các văn bản, giấy tờ liên quan đến Tây Sơn, ngay cả văn bia cũng phải đục bỏ nhưng nhiều làng xã ở Quảng Nam, Quảng Ngãi hiện vẫn còn những giấy tờ có niên hiệu Thái Đức, Quang Trung, Cảnh Thịnh, là các triều của vua Tây Sơn. Các tư liệu này cung cấp nhiều thông tin quan trọng về tổ chức bộ máy, tình hình quản lý đất đai, dân số, các chính sách về kinh tế, văn hóa – xã hội thời Tây Sơn ở Quảng Nam. Trong số tư liệu này, may mắn tôi đã thấy một sắc chỉ của thời Tây Sơn do Vua Quang Toản ban phát cho ông Nguyễn Văn Cháu, một chỉ huy nghĩa quân Tây Sơn ở huyện Bình Sơn, Phủ Hòa Nghĩa ( Phủ Hòa Nghĩa bây giờ tỉnh Quảng Ngãi) trong chiến đấu đã lập nhiều công tích được vua Cảnh Thịnh phong sắc chức anh liệt Tướng quân chỉ huy sứ và Tước bá vào năm 1793 (năm Cảnh Thịnh thứ nhứt). (Nguyễn Quang Toản con trai vua Quang Trung lên ngôi tháng 8 năm 1792, đến năm 1793 đặt niên hiệu là Cảnh Thịnh). Như vậy ngay trong năm thứ nhất nhà vua đã ban sắc phong cho ông Nguyễn Văn Cháu. 
Bản sắc phong có nội dung như sau, phiên âm “Sắc Hòa Nghĩa phủ, Bình Sơn huyện, An Lộc thôn, Hữu bật đạo thiên khai nhất vệ, nhất hiệu cai cơ Nguyễn Văn Cháu, lịch tòng chiến trận, phả hữu cần lao, đặc chuẩn ban chỉ huy sứ, Quyền Tài bá, suất bổn phân quân sai bát. Thoảng quyết chức phất cần, triều chương cụ tại. Khâm tai cố sắc - Cảnh Thịnh, nguyên niên, chánh nguyệt, nhị thập bát nhật” . Dịch nghĩa: Sắc ban cho thôn An Lộc, huyện Bình Sơn, phủ Hòa Nghĩa. Trời mở ra cho đạo Hữu Bật, ông Nguyễn Văn Cháu, cai cơ hiệu thứ nhât, vệ thứ nhất, đã trải qua nhiều trận chiến đấu rát có công lao, được đặc biệt chuẩn ban chức chỉ huy sứ, tước Bá. Nay đáng được gia phong chức chỉ huy sứ Anh liệt tướng quân tước Quyền tài Bá, để sai bát cánh quân trong bộ phận này. Nếu không cần mẫn với chức vụ ấy thì phép nước đã có ghi sẵn. Hãy kính cẩn vâng mệnh! Vậy nay ban sắc. Ngày 28 tháng giêng, năm đầu niên hiệu Cảnh Thịnh”.

Hiện nay, bản sắc phong này được lưu giữ tại nhà thờ chính họ Nguyễn ở xã Bình Thanh, Bình Sơn Quảng Ngãi. Còn tại nhà thờ phái hai ở thôn Định Phước xã Tam Nghĩa huyện Núi Thành, Quảng Nam lưu giữ bản sao. Tại Tự đường phái hai (Quảng Nam), tôi được ông Nguyễn Tấn Sự cháu đích tôn và ông Nguyễn Văn Trưng cháu nội giới thiệu về nguồn gốc họ Nguyễn và cho xem bản gia phả. Điều đặc biệt cuốn gia phả này do ông Nguyễn Tập (còn có tên khác là Nguyễn Phùng) chất bút. Ông Nguyễn Tập nguyên là đại tá công an có một thời gian là lãnh đạo của ty Công an tỉnh Gia Lai - Kon Tum, 60 tuổi Đảng. Theo lời ông Nguyễn Văn Trưng một người cháu nội của họ Nguyễn kể lại cho biết “trải qua bao nhiêu đời sóng gió thăng trầm nhưng con cháu luôn trân trọng gìn giữ tờ sắc phong này xem là một “báu vật của dòng họ”, khi giặc Mỹ đổ bộ vào đốt cháy nhà thờ, lúc ấy ông Nguyễn Sự bất chấp nguy hiểm lao vào lửa ôm lấy hộp sắc phong vào lòng rồi chạy thoát ra khỏi vòng vây của giặc”. Hiện công đang cư trú tại thành phố Đà Nẵng. Từ đây, tôi may mắn được biết, hiểu thêm một dòng họ có truyền thống yêu nước, đánh giặc ngoại xâm. 
Bản gia phả này cho biết về nguồn gốc, niên đại và thế hệ cũng như sự sinh tồn, phát triển của dòng tộc Nguyễn. Nơi lập nghiệp đầu tiên của Cao tổ Nguyễn Duy Bình là thôn Đông Phước và An Lộc, lúc bấy giờ thuộc phủ Hòa Nghĩa, xứ Quảng Nam, nay thuộc xã Bình Thanh, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Về sau, đến thế hệ thứ 7 hình thành 3 phái, tỏa ra sinh sống ở hai tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi và truyền nối đến ngày nay.

Tác giả: Lê Văn Huân

[Trở về]

Các tin mới hơn:

Các tin cũ hơn:







Thông báo






Liên kết website

BẢN QUYỀN ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN NÚI THÀNH
Địa chỉ: Đường Chu Văn An - Thị trấn Núi Thành - Núi Thành - Quảng Nam
Điện thoại: 0235… Fax: 02353.570.560
Email: nuithanh@quangnam.gov.vn
Phát triển bởi Trung Tâm Công Nghệ Thông Tin & Truyền Thông Quảng Nam (QTI)