Select the search type
 
  • Site
  • Web
Search

Chi tiết tin

Con Chuột Canh Tý - 2020

Ngày đăng: 9:26 | 22/01 Lượt xem: 342

Tết năm Canh Tý đã đến, dân gian ngày xưa có câu: “Chuột kêu rúc rích trong rương/Anh đi nhè nhẹ, đụng giường má hay »!

Ngày nay, khi giao thừa nhiều người thấy chuột chạy, nghe chuột kêu, sẽ liên tưởng đến « Nhất là đôm đốm vào nhà, nhì thời chuột túc, thứ 3 bông đèn » ý nói có điều tốt đẹp đang tới. Nhưng xưa kia, việc ấy bình thường, thậm chí câu lục bát nói trên, còn là một âm vang của hạnh phúc. Nó chứng tỏ trong nhà có cái ăn. 
Tiếng rúc rích canh khuya gợi lên khoảng thời gian thanh lắng và không gian êm ả. Trong khí hậu yên lành đó có tiếng chân người, kín đáo, kiêng dè : hạnh phúc đang đi dần, đi dần lại, cùng bóng đêm đồng lõa. Chúng ta tưởng tượng đôi vợ chồng mới cưới, về thăm cha mẹ, có lẽ là cha mẹ vợ, vào một dịp đón xuân. Cứ tưởng tượng tối mồng hai Tết : mồng một lễ cha, mồng hai lễ mẹ, mồng ba lễ thầy. Vợ chồng đã cưới hỏi, nhưng khi về nhà cha mẹ, vẫn phải giữ kẽ nằm riêng. Tại sao lại sợ « má hay », mà không sợ cha, sợ bố? Có lẽ là thời ấy, đàn ông ngủ nhà trên, phụ nữ ngủ nhà dưới. Xưa. Hạnh phúc ngày xưa: dè dặt mà đằm thắm sâu xa, không như cái vồ vập, thường dễ phôi pha như ngày nay.
Tình huống đêm hôm khuya khoắt này ắt là hư cấu, hoặc ít xảy ra. Nhưng tình cảm là thật và lễ nghi là thường. Phải chăng chỉ là giấc mơ hạnh phúc, thậm chí là hoang tưởng của người phụ nữ, đặt trên tình yêu, đồng cảm và lễ nghĩa, và trong chừng mực của kinh tế. Hạnh phúc trong không gian âm phái: người vợ, người mẹ, canh khuya, cái giường. Phải đặt tiếng chuột rúc rích trong không gian đó, chứng nhân, đồng lõa, rúc rúc chúc phúc...

Tiếng chuột biểu hiện hạnh phúc, như Tô Hoài kể lại, trong truyện « O chuột ». « Người ta chỉ ưa cái tiếng kêu « chuúc… chuuúc.. ». Các cụ ta nói : ấy chuột chù bảo : « túc, túc » « đủ đủ ». Nhà ai mà chuột chù cứ túc túc luôn, ắt nhà ấy hẳn sắp có việc đại phát tài ».
Nửa thế kỷ sau, Tô Hoài nhắc lại ý cũ, và đế thêm vào câu ca dao minh họa :
“Thứ nhất đom đóm vào nhà,
Thứ nhì chuột rúc, thứ ba hoa đèn »...
Lại Chuyện chuột, trong Chuyện Cũ Hà Nội, có đoạn : « Tôi kể về chuột này bởi xưa nay tôi có cơ duyên với chuột, đã viết nhiều về chuột. Những truyện ngắn « O chuột », « Chuyện gã Chuột bạch, Chuột đồng chuột nhà, và những Chuột thành phố » hay « Đám cưới chuột »… Tôi kiếm cơm nhờ chuột, vậy mà tôi vẫn chén thịt chuột… »
Còn đây là tác phẩm được nhắc lại, đặc sắc nhất là « Chuyện gã chuột bạch, tinh vi và tinh quái », ý vị và thi vị : « Cả hai vợ chồng cùng ưa đêm tối. Bởi ban ngày họ thường ngủ. Bốn cái chân trước sát vào nhau; bốn con mắt cùng khép. Chiều đến đã đem bóng về dần dà trong cửa sổ, Bấy giờ vợ chồng chuột mới bừng mắt. Họ ngơ ngác nhìn hoàng hôn. Gã chuột đực mò mẫm tìm cái đĩa đựng gạo. Chị vợ cũng nhẹ nhàng đi theo. Họ gậm nhấm mấy hạt. Những tiếng răng nghiến trên hạt gạo, nghe ken két, sàn sạt như tiếng một con mọt cựa mình trong thớ gỗ ».
Nhân cái Tết năm Canh Tý - 2020, chúng ta cùng đọc lại những câu chuyện vừa nêu, ngoài niềm thích thú, ta còn tìm được đôi ba chìa khóa đưa vào triết lý Tô Hoài.
Ngàỳ xưa, chuyện răn đời, đề cao tiết hạnh, cảnh cáo thói trăng hoa và tính ghen tuông không cơ sở. Nhưng đặc sắc của Trinh Thử là đã đưa lời ăn tiếng nói dân gian vào tác phẩm, đôi khi bất ngờ. Ví dụ thành ngữ « râu quặp » chỉ người sợ vợ, qua lời chuột Đực :Ta đây dễ nạt được nào/Chẳng như kẻ quặp râu vào rẻ roi.
Thành ngữ « no cơm rửng mỡ » tưởng là đã hiện thực, Trinh Thử lại còn táo tợn hơn « no cơm thì rửng hồng mao ». Một câu nói đùa vui, không ngờ xuất hiện trong tác phẩm văn học Ruồi kia một phút bay qua/Biết là đực cái, lọ là sự ai.
Còn đây là lời chuột Cái trách chồng, rất thực tế và dân dã :Chiếu chăn nào có hững hờ/Mà như voi đói thì vơ dong dài/Quen mùi bận khác ăn chơi/Có ngày cũng được như ai ghẻ tàu.
Ghẻ tàu là tên nôm na của bệnh dương mai, da liễu. Truyện Kiều lắm lầu xanh, từ Tú Bà sang đến Bạc Bà dập dìu lắm kẻ vào ra, mà không nghe những Thúc Sinh, Từ Hải bệnh hoạn gì.
Trên đây là những con chuột tượng trưng, tô điểm cho văn chương. Không phải là loài chuột thực tế, phá hoại mùa màng và đồ đạc trong nhà. Chưa kể phương Tây còn cho rằng chuột truyền nhiễm nạn dịch. 
Ngoài nghĩa đen, ở đây loài chuột còn ám chỉ tham quan, ô lại. Cùng nghĩa ấy trong thơ Việt Nam, Nguyễn Bỉnh Khiêm, có bài Tăng thử, Ghét chuột, dữ dội, với câu thơ cô đúc : thành xã ỷ vi gian. Con chuột, không những tàn phá đồng áng, mà còn ẩn nấp, dựa vào nơi tường thành, đàn xã (bàn thờ xã tắc) để làm điều gian xảo.
«Chuột lớn kia bất nhân/Gậm khoét thật thâm độc/Đồng ruộng trơ lúa khô/Kho đụn hết gạo thóc/Nông phụ cùng nông phụ/Bụng đói miệng gào khóc/Mệnh người dám coi thường/Chuột mi sao tàn khốc/Ỷ thành xã làm càn/Thần, nhân đều hằn học !
Ngày nay, trong máy điện toán, con chuột là bộ phận thân thiết nhất với bàn tay, có lẽ dịch từ tiếng Anh Mouse, tiếng Pháp Souris, là chuột nhắt, chứ không phải là chuột cống, Rat, mang âm vang xấu hơn.
Trong ca dao, dường như cũng là chuột nhắt : « Con mèo mày trèo cây cau/Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà ?/Chú chuột đi chợ đường xa/Mua mắm mua muối giỗ cha con mèo!
Ở đời, không có gì may mắn bằng Chuột sa chĩnh gạo.
Đón xuân Canh Tý – 2020, ta hãy chúc nhau mọi người ai cũng sẽ được « Chuột sa chĩnh gạo » !

Tác giả: Huy Hoàng

[Trở về]

Các tin mới hơn:

Các tin cũ hơn:







Thông báo






Liên kết website

BẢN QUYỀN ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN NÚI THÀNH
Địa chỉ: Đường Chu Văn An - Thị trấn Núi Thành - Núi Thành - Quảng Nam
Điện thoại: 0235… Fax: 02353.570.560
Email: nuithanh@quangnam.gov.vn
Phát triển bởi Trung Tâm Công Nghệ Thông Tin & Truyền Thông Quảng Nam (QTI)